Sojusz Lewicy Demokratycznej

Blogosfera

JAK GOLUB WYSZEDŁ NA UNII Z DOBRZYNIEM.

Data dodania: 2014-06-08 18:45

Golub – Dobrzyń kilkunastotysięczne miasteczko, położone nad dopływem Wisły - Drwęcą. Utworzone w1951 roku z dwóch organizmów miejskich tj z Golubia i Dobrzynia.


Widok dzisiejszy na oba miasteczka. Z lewej Golub z prawej Dobrzyń. Dzieli je rzeka. łaczy most.

GOLUB to miasto mające średniowieczne korzenie .Pierwsza wzmianka o wsi Golub pochodzi z 1254 roku. Wtedy to komtur kiszporski oddał utworzoną na prawie chełmińskim wieś biskupowi Wisławowi. Pod koniec XIII wieku wieś była we władaniu wrocławskich rycerzy Wojciecha ze Smolnej i Szymona Gaklikusa z Sycowa kolo Oleśnicy. Oni utworzyli tu gród warowny. W 1293 roku wieś wróciła do Krzyżaków. Zamienili ją w warowne miasto,a od 1329 roku powstał ceglasty zamek gotycki . Do traktatu toruńskiego w 1466 roku, kiedy to miasto przeszło na kilka wieków we władanie polskie losy Golubia były barwne.

Z opisu Jana Długosza wynika, że 30 listopada 1410 roku Władysław Jagiełlo otrzymał radosną wiadomość o zwycięstwie rycerstwa polskiego pod Golubiem .Rycerze
z Bobrownika i Rypina wręcz wycięli krzyżaków Mistrza inflanckiego Hermana von Vintkine. Na oczach oglądających bitwę z murów miasta mieszczan, którzy z trwogi przed wojskiem polskim zamknęli bramy miasta nie wpuszczając krzyżaków, pomimo że pod murami trwała rzeź.

Według kronikarza zwycięskich Polaków było 4 razy mniej niż zakonnych, ale trwoga umysły zakonnych totalnie oślepiła. W czerwcu 1422 roku wojsko polskie zdobyło miasto Golub, a następnie zamek. W czasie walk największa wieża miejska runęła zatrzymując Drwęcę a w zamku rycerze polscy walczyli konno o poszczególne piętra.

Po wycofaniu się wojsk polskich w 1422 roku Golub nadal pozostał krzyżacki. Golubianie spiskowali z Polską w ramach Towarzystwa Jaszczurczego założonego przez Mikołaja i Hanusza z Ryńska. W 1454 Golub przystąpił do Związku Pruskiego, a zamek poddał się Polakom i już nigdy nie został przez Krzyżaków zdobyty.

Miasto też oddało się w ręce polskie, ale spotkały je różne koleje losu. W 1457 roku wojska krzyżackie pod dowództwem Bernarda Szymborskiego zajęły Golub. Jednak po ich wycofaniu Golub wrócił do Polski Wielu mieszczan było germańskiego pochodzenia .W 1460 roku wpuścili do miasta wojska krzyżackie Bernarda von Zinenberga. Dwa lata póżni3ej w 1462 roku starosta golubski – Czech z pochodzenia Urlik Czerwonka wpuszczony do miasta nocą ubił straże i tych mieszczan, którzy zdradzili. Golub znów wrócił do Polski. W 1446 traktat toruński ostatecznie na kilka wieków włączył Golub do Polski.

Miasto Golub przez wieki dumnie egzystowało na prawym brzegu Drwęcy mając za sąsiedztwo na drugim brzegu rzeki lasy przecięte traktem biegnącym w Głąb Polski, skierowanym w kierunku Rypina

 

Golub jako twierdza najpierw krzyżacka potem Polska na pograniczu

Taka sceneria towarzyszyła miastu Golub w czasach gdy starostwem golubskim rządziły kolejno królewny i królowe ; Anna Wazówna ,Konstancja Austriaczka, Anna Katarzyna Konstancja,i Cecylia Renata.

Na drugim brzegu Drwęcy był las, gdy feldmarszałek szwedzki Herman Wrangel napadł na miasto Golub i oblegał zamek w 1629 roku czy gdy w 1665 roku napadło na miasto 6500 żołnierzy jenerała szwedzkiego Stenhocka.
Jeszcze w XVII wieku teren po lewej stronie Drwęcy pokrywały lasy .Około 1660 roku właściciel tych ziem z rodu Działyńskich postawił wśród tych lasów karczmę .Stała ona przy dzisiejszym skrzyżowaniu ulic prowadzących do Sokołowa i Radomina.. Długo po zlikwidowaniu karczmy zwano miejsce gdzie stała „na zabijaku”.

Pierwszymi mieszkańcami wsi zwanej „Przedmieście golubskie” było 80 rodzin żydowskich. Prawa miejskie osada tworzona przez Ignacego Działyńskiego już jako Dobrzyń nad Drwęcą uzyskała w 1789 roku.

W latach zaborów, które niebawem nastąpiły między Golubiem a Dobrzyniem przebiegała granica prusko rosyjska.

W latach międzywojennych 1918 -1939 oba miasta – ceglasto czerwony Golub o nieco zgermanizowanej ludności i żydowsko-polski Dobrzyń z szarymi bielonymi wapnem chałupami funkcjonowały jako oddzielne organizmy w ramach Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym Golub był miasteczkiem zdecydowanie bogatszym i silniejszym ekonomicznie.

W końcówce lat pięćdziesiątych padło hasło połączenia oby miast .Nie było zgody . Były różne pomysły. Walczono o każdy przecinek w unijnej umowie. Normalna Bruksela. Finał nastąpił
w 1951 roku. Powstało miasto Golub – Dobrzyń.Poniżej ludność obu miast razem przed połaczeniem. To Dobrzyń z ktorego ubyła połowa mieszkańców nie rokował rozwoju.

Długie lata powojenne w tak połączonych miastach trwał podział na „pijpunów”, czyli mieszkańców Dobrzynia i „krzyżaków” z Golubia.Niejeden Golubiak zmarł z raną w sercu
z powodu zabranej mu niepodległości i nie dopuszczając myśli by pochowano go w pożydowskim Dobrzyniu. (żydowskich mieszkańców miasta wymordowali Niemcy na początku napaści na Polskę w 1939 roku. Żydzi stanowili przed wojną ponad połowę mieszkańców Dobrzynia) Dobrzyń pozostawał żydowskim miastem w świadomości mieszkańców Golubia.

Nieubłagany czas i jeszcze bardziej bezwzględna rzeczywistość spowodowały, że bez względu na umowy urzędy miasta i powiatu i inne ważne instytucje oraz nowe osiedla mieszkaniowe wybudowano w Dobrzyniu.
Wielu Golubian przeprowadzając się do nowych mieszkań w Dobrzyniu chodziło do kościoła w Golubiu i żądali od rodziny pochówku na tamtyejszym cmentarzu. Do Dobrzynia skierowano większość środków finansowych ,tu powstał szpital,oczyszczalnia i inna nowoczesna infrastruktura. Golub przez długie lata pozostawał zaniedbany jak w piosence „Jestem z miasta to widać, słychać i czuć” Jeszcze długie lata po transformacji sklepy
w Golubiu śmierdziały szambami. Nie kupowałem tam żywności. Liczba ludności się skurczyła a społeczeństwo się zestarzało. W niegdyś kwitnącym Golubiu powstało zadupie Golubia – Dobrzynia.

Podjęte przez SLD działania o środki unijne kontynuował obecny burmistrz z PO i sprawy kanalizacyjno wodociągowe zostały uregulowane, ale po wykorzystaniu środków nowej Unii - Unii Polski z Europą Golub nadal pozostaje zadupiem miasta mimo działalności Domu Kultury  i przeniesieniu tu w latach dziewięćdziesiątych Sądu Rejonowego.
Rynek Golubski to ulubione miejsce adwokatów i firm windykacyjnych.
Zamek góruje nad miastem, ale jakoś do tego golubskiego zaścianka nie pasuje. Gdzieś hen w polu jest Liceum Ogólnokształcące kojarzone
z miastem, a nie z Golubiem. Do siedziby banku PKO BP, który przeniósł się do Dobrzynia wprowadził się hotel. Przez kilka lat budynek banku stał pusty.

Jak pisałem w ramach .środków unijnych na rewitalizację, podciągnięto podziemną infrastrukturę pod współczesność, ale wybrukowany rynek razi jako miejsce wywalenia milionów złotych w zwyczajny bruk pieniędzy, które mogły być przeznaczone na szczytniejsze cele.

Wszechporażający bruk  na rynku w Golubiu za unijne pieniądze

O kondycji Golubia już jako dzielnicy Golubia - Dobrzynia świadczą ogłoszenia o sprzedaży otaczających rynek golubski budynków.
Golubianie zostali spacyfikowani. Nikt już nie zażąda przeniesienia Starostwa, Urzędu Skarbowego i Urzędu Miejskiego czy Policji do Golubia. Umieszczenie na pierwszym miejscu nazwy Golub, czyli Golub – Dobrzyń ma tylko znaczenie symboliczne,

Bo w czasach sporów o Unię Miast typowych dla tworzenia każdej Unii były też propozycje Dobrzyń – Golub, które wtedy wobec oporu silniejszych ekonomicznie golubian nie przeszły.

Migawki z centrum dzisiejszego Golubia:
 
Foto, rysunki i zdjęcia oraz opracowanie: Edmund Bared
Golub - Dobrzyń 8 czerwca 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


 

Komentarze